Thoái hóa khớp ở người cao tuổi: Nhận biết sớm, chăm sóc đúng cách

Thoái hóa khớp là bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi, có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Nhận biết sớm các dấu hiệu, thăm khám kịp thời và chăm sóc đúng cách giúp kiểm soát triệu chứng, duy trì khả năng vận động và hạn chế ảnh hưởng của bệnh.

Nhận biết sớm các dấu hiệu thoái hóa khớp

Đau khớp khi đi lại, khó đứng lên ngồi xuống hoặc cứng khớp sau khi ngủ dậy có thể là những dấu hiệu của thoái hóa khớp. Người cao tuổi cần chú ý những thay đổi của cơ thể để chủ động thăm khám và được hướng dẫn chăm sóc phù hợp.

Các vị trí thường gặp thoái hóa khớp là khớp gối, khớp háng, các khớp cột sống cổ và thắt lưng, khớp cổ chân và bàn chân. Những dấu hiệu thường gặp gồm:

Đau khớp khi vận động: Cơn đau thường tăng khi đi lại, đứng lâu hoặc thực hiện các động tác làm khớp chịu lực; có thể giảm khi nghỉ ngơi.

Cứng khớp buổi sáng: Khớp khó cử động sau khi ngủ dậy hoặc sau một thời gian nghỉ ngơi, thường cải thiện khi vận động nhẹ nhàng.

Khớp phát ra tiếng lạo xạo khi cử động: Có thể nghe hoặc cảm nhận tiếng lạo xạo khi co, duỗi hoặc vận động khớp.

Hạn chế vận động: Người bệnh có thể gặp khó khăn khi đi lại, cúi người, đứng lên, ngồi xuống hoặc thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.

Biến dạng khớp: Có thể xuất hiện khi bệnh tiến triển nặng, ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động.

Các dấu hiệu trên không chỉ gặp ở thoái hóa khớp mà còn có thể xuất hiện trong những bệnh lý xương khớp khác. Vì vậy, người cao tuổi không nên chủ quan cho rằng đây là biểu hiện tất yếu của tuổi già. Khi có triệu chứng đau khớp kéo dài, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Chăm sóc đúng cách

Khi thoái hóa khớp tiến triển khiến cơn đau tăng nhiều, triệu chứng kéo dài hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên đến cơ sở khám, chữa bệnh uy tín để được bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp thăm khám và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Không tự ý sử dụng, phối hợp hoặc lạm dụng thuốc giảm đau, đặc biệt là các loại thuốc không rõ nguồn gốc, vì có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Về dinh dưỡng, người cao tuổi nên ăn cân đối, đa dạng thực phẩm, bảo đảm cung cấp đủ chất đạm, canxi, vitamin D và các dưỡng chất cần thiết để duy trì sức khỏe xương, khối cơ và chức năng vận động. Người thừa cân, béo phì cần kiểm soát cân nặng hợp lý nhằm giảm áp lực lên các khớp chịu lực, đặc biệt là khớp gối và khớp háng.

Người cao tuổi nên duy trì hoạt động thể lực thường xuyên như đi bộ, bơi lội, đạp xe hoặc tập dưỡng sinh tùy theo tình trạng sức khỏe. Các bài tập nên được điều chỉnh phù hợp với khả năng vận động và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Cần tránh mang vác vật nặng, vận động quá sức hoặc bất động khớp kéo dài (trừ giai đoạn đang viêm cấp) vì có thể làm tăng tình trạng cứng khớp, yếu cơ và suy giảm chức năng vận động.

Chú ý những thay đổi về mức độ đau, khả năng đi lại và thực hiện các hoạt động hằng ngày. Nếu khớp sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội hoặc đột ngột không thể chịu lực, cần đi khám sớm để xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời.

Chăm sóc đúng cách, tuân thủ điều trị và duy trì vận động phù hợp giúp người cao tuổi kiểm soát triệu chứng, bảo vệ chức năng khớp và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nguồn tham khảo:

1.       Bộ Y tế. Quyết định số 1976/QĐ-BYT ngày 01 tháng 7 năm 2026 ban hành Hướng dẫn chuyên môn về chăm sóc người cao tuổi tại nhà, tại cộng đồng

2.       Báo Sức khỏe và Đời sống. Đề phòng thoái hóa khớp ở người cao tuổi: https://suckhoedoisong.vn/thoai-hoa-khop-phong-ngua-va-dieu-tri-the-nao-169210831102611556.htm

Diệu Hương - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh