Nuôi con bằng sữa mẹ ở sản phụ nhiễm HIV: Những điều cần biết

Trước đây, nuôi con bằng sữa mẹ ở phụ nữ nhiễm HIV luôn là thách thức do nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con qua sữa mẹ. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học, đặc biệt là điều trị bằng thuốc kháng retrovirus (ARV), quan điểm về vấn đề này đã có nhiều thay đổi.

HIV lây truyền qua sữa mẹ như thế nào?

HIV lây truyền qua ba đường: máu, dịch tiết và từ mẹ sang con. Lây truyền từ mẹ sang con có thể xảy ra trong thai kỳ, khi sinh và trong thời gian cho con bú.

Sữa mẹ có thể chứa HIV do virus hiện diện trong máu và các tế bào của tuyến vú. Vì vậy, nếu người mẹ không được điều trị ARV hiệu quả, sữa mẹ có thể là nguồn lây truyền HIV cho trẻ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nếu không điều trị dự phòng, nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con có thể tăng từ khoảng 30% lên khoảng 45% khi trẻ bú mẹ. Ngược lại, nếu người mẹ tuân thủ điều trị ARV, tải lượng HIV được ức chế và trẻ được dùng thuốc ARV dự phòng sau sinh theo hướng dẫn, nguy cơ lây truyền qua sữa mẹ rất thấp.

Bên cạnh đó, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tối ưu, giúp tăng cường miễn dịch, giảm nguy cơ tiêu chảy, viêm phổi và các bệnh nhiễm trùng, đồng thời hỗ trợ phát triển trí não và thể chất của trẻ. Cho con bú cũng giúp người mẹ giảm nguy cơ ung thư vú và ung thư buồng trứng.

Làm thế nào để giảm nguy cơ lây truyền HIV khi cho con bú?

WHO khuyến cáo phụ nữ nhiễm HIV nên điều trị ARV suốt đời và có thể cho con bú nếu được theo dõi, hỗ trợ y tế đầy đủ.

Người mẹ nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu tuân thủ điều trị ARV. Từ tháng thứ 7, trẻ bắt đầu ăn dặm phù hợp và tiếp tục bú mẹ đến ít nhất 12 tháng, hoặc đến 24 tháng nếu điều kiện cho phép.

Việc điều trị ARV đầy đủ giúp giảm tải lượng HIV trong máu và sữa mẹ, từ đó giảm đáng kể nguy cơ lây truyền. Trong 6 tháng đầu, trẻ chỉ nên bú mẹ hoàn toàn, không bổ sung nước hay thực phẩm khác để bảo vệ niêm mạc ruột và bảo đảm dinh dưỡng tối ưu. Nếu đã chọn nuôi con bằng sữa mẹ thì không nên kết hợp đồng thời với sữa thay thế trong giai đoạn này.

Trong suốt thai kỳ, sau sinh và thời gian cho con bú, người mẹ cần tuân thủ điều trị ARV, khám định kỳ và theo dõi tải lượng HIV để bảo đảm sức khỏe cho cả mẹ và trẻ.

Người mẹ cần lưu ý gì khi lựa chọn phương pháp nuôi con?

Trong một số trường hợp, nuôi con bằng sữa mẹ có thể không phù hợp, như khi người mẹ không tuân thủ điều trị ARV, không được theo dõi y tế đầy đủ hoặc mẹ, trẻ có bệnh lý làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Khi đó, sữa công thức an toàn có thể là lựa chọn phù hợp theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Việc lựa chọn nuôi con bằng sữa mẹ hay sữa công thức cần dựa trên tư vấn chuyên môn, tình trạng sức khỏe của mẹ, điều kiện chăm sóc và khả năng bảo đảm dinh dưỡng an toàn cho trẻ. Người mẹ có quyền lựa chọn phương pháp nuôi con sau khi được cung cấp đầy đủ thông tin về lợi ích và nguy cơ của từng phương pháp.

Gia đình và người chăm sóc cần hỗ trợ người mẹ tuân thủ điều trị ARV, chăm sóc dinh dưỡng và đồng hành trong quá trình nuôi con. Đồng thời, hệ thống y tế cần tư vấn dựa trên bằng chứng khoa học, theo dõi điều trị và hỗ trợ dinh dưỡng, xã hội cho các gia đình có mẹ nhiễm HIV.

Để giảm nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con, phụ nữ mang thai nhiễm HIV cần được điều trị ARV càng sớm càng tốt và tuân thủ điều trị. Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV cần được dùng thuốc ARV dự phòng và xét nghiệm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Nuôi con bằng sữa mẹ ở phụ nữ nhiễm HIV là lựa chọn có thể thực hiện an toàn khi người mẹ được điều trị ARV đầy đủ, tuân thủ tốt và được theo dõi y tế chặt chẽ. Mỗi người mẹ có hoàn cảnh khác nhau, vì vậy việc lựa chọn nuôi con bằng sữa mẹ hay sữa công thức cần dựa trên tình trạng sức khỏe, điều kiện chăm sóc và sự tư vấn của nhân viên y tế để bảo đảm phương pháp nuôi dưỡng phù hợp và an toàn nhất cho trẻ.

Tài liệu tham khảo

1.World Health Organization. Infant feeding for the prevention of mother-to-child transmission of HIV. Geneva: WHO; Aug 9, 2023. 

2.World Health Organization. HIV/AIDS: Infant feeding and nutrition. WHO; 2025. 

3.Health staff, Medinet. Mẹ nhiễm HIV có thể cho con bú sữa mẹ an toàn nếu điều kiện đảm bảo; 2026. 

4.Bộ Y tế Vietnam guidelines on HIV and infant feeding (Hiện hành). 

5.https://suckhoedoisong.vn/me-nhiem-hiv-co-nen-cho-con-bu-hay-khong-     16925081422492990

Nguồn: Bệnh viện Hùng Vương