Không chỉ là cái ôm: Chăm sóc Kăng-gu-ru giúp trẻ sinh non, nhẹ cân phát triển khỏe mạnh

Một cái ôm không chỉ mang đến sự yêu thương mà còn giúp trẻ sinh non, nhẹ cân giữ ấm cơ thể, ổn định nhịp thở và tăng cơ hội sống cũng như phát triển khỏe mạnh. Đó là chăm sóc Kăng-gu-ru (Kangaroo Mother Care - KMC) – phương pháp đơn giản, chi phí thấp nhưng mang lại nhiều lợi ích, hiện được khuyến cáo áp dụng rộng rãi trong chăm sóc trẻ sinh non và nhẹ cân.

Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân có nguy cơ tử vong cao và dễ gặp nhiều di chứng lâu dài về thể chất, tâm thần, vận động cùng các bệnh lý hệ cơ quan (mắt, tai, hô hấp, tuần hoàn, chuyển hóa). Vì vậy, bên cạnh việc giảm tỷ lệ sinh non, chăm sóc đúng cách ngay từ những ngày đầu sau sinh đóng vai trò đặc biệt quan trọng giúp cứu sống trẻ và hạn chế tối đa các di chứng về sau.

Thực hiện phương pháp Kăng-gu-ru (da kề da) chăm sóc trẻ sơ sinh.

Chăm sóc Kăng-gu-ru gồm những gì?

Chăm sóc Kăng-gu-ru là phương pháp chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân dựa trên ba thành phần chính.

Thứ nhất là tiếp xúc da kề da kéo dài giữa trẻ với mẹ hoặc người thân trong gia đình. Trẻ được đặt nằm áp sát ngực người chăm sóc ít nhất 20 giờ mỗi ngày, thời gian ngắt quãng mỗi lần không quá 30 phút, duy trì cho đến khi trẻ đạt khoảng 40 tuần tuổi hoặc theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Thứ hai là nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ. Trẻ được bú mẹ trực tiếp ngay khi có thể. Đối với những trẻ chưa thể bú mẹ, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng ưu tiên và có thể được cho ăn qua ống thông dạ dày, bằng cốc hoặc thìa theo chỉ định của nhân viên y tế.

Thứ ba là theo dõi sức khỏe chặt chẽ nhằm phát hiện sớm các bất thường để xử trí kịp thời, đồng thời đánh giá thời điểm phù hợp để trẻ xuất viện và tiếp tục được chăm sóc tại nhà.

Vì sao phương pháp Kăng-gu-ru được khuyến cáo?

Chăm sóc Kăng-gu-ru được ví như một "lồng ấp tự nhiên" bởi hơi ấm từ cơ thể mẹ hoặc người thân giúp trẻ duy trì thân nhiệt ổn định, hạn chế nguy cơ hạ thân nhiệt. Không chỉ mẹ, cha hoặc các thành viên khác trong gia đình cũng có thể thực hiện phương pháp này khi được nhân viên y tế hướng dẫn đúng cách.

Đối với trẻ sinh non, nhẹ cân, phương pháp Kăng-gu-ru giúp giữ ấm cơ thể, ổn định nhịp tim và nhịp thở, giảm các cơn ngừng thở, hỗ trợ tiêu hóa và tăng khả năng dung nạp sữa, giảm nguy cơ nhiễm trùng, giúp trẻ ngủ ngon hơn, giảm kích thích, đồng thời thúc đẩy sự phát triển thể chất và hệ thần kinh. Đây cũng là một trong những biện pháp góp phần giảm nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh.

Đối với người mẹ, chăm sóc Kăng-gu-ru giúp tăng cường sự gắn kết mẹ con, kích thích tiết sữa, tăng tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ thành công, hỗ trợ tử cung co hồi tốt sau sinh, giảm nguy cơ băng huyết, đồng thời giúp người mẹ giảm căng thẳng, lo lắng và tự tin hơn trong quá trình chăm sóc con.

Thực hiện đúng cách để đảm bảo an toàn

Để phương pháp Kăng-gu-ru phát huy hiệu quả và an toàn, người chăm sóc cần chuẩn bị đúng cách, giữ tư thế chuẩn và theo dõi sát sao tình trạng của trẻ:

Chuẩn bị & Tư thế: Vệ sinh cá nhân và rửa tay sạch sẽ trước khi bế trẻ. Đặt trẻ thẳng đứng, áp sát vào ngực người chăm sóc, đầu nghiêng một bên, cổ ở tư thế trung gian để giữ đường thở thông thoáng và quan sát được mặt trẻ. Cố định thân trẻ bằng áo/khăn và đắp thêm chăn nếu cần để duy trì thân nhiệt.

Theo dõi & Xử trí: Thường xuyên kiểm tra nhịp thở, nhịp tim, thân nhiệt, màu da, khả năng bú và biểu hiện bất thường. Nếu trẻ bị tím tái, khó thở, rút lõm lồng ngực, ngừng thở kéo dài, bú kém, nôn trớ nhiều, vàng da tăng hoặc thân nhiệt dưới 36,5°C, cần đưa đi khám ngay. Trường hợp trẻ bị hạ thân nhiệt, cần khẩn trương ủ ấm, giữ phòng kín gió ở 28–30°C và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Một cái ôm đúng cách không chỉ mang đến hơi ấm mà còn góp phần giúp trẻ sinh non, nhẹ cân vượt qua giai đoạn đầu đời an toàn hơn. Thực hiện đúng phương pháp Kăng-gu-ru kết hợp nuôi con bằng sữa mẹ và theo dõi sức khỏe thường xuyên sẽ tạo nền tảng quan trọng để trẻ phát triển khỏe mạnh trong tương lai.

Tài liệu tham khảo

1.World Health Organization (WHO). Kangaroo Mother Care: A Clinical Practice Guide (2025).

2.https://benhviennhitrunguong.gov.vn/huong-dan-cham-soc-tre-so-sinh-bang-phuong-phap-kangaroo.html

3.https://nhidongcantho.org.vn/Default.aspx?tabid=113&ndid=11401

4.https://suckhoedoisong.vn/huong-dan-thuc-hien-ky-thuat-cham-soc-tre-bang-phuong-phap-kangaroo-169240926090236281.htm

Trung tâm kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC)