Phòng tránh chó, mèo cắn: Dạy trẻ kỹ năng, bảo vệ trẻ mỗi ngày

Trong đời sống hằng ngày, chó và mèo không chỉ là vật nuôi mà còn là những người bạn trung thành, gắn bó mật thiết với nhiều gia đình Việt Nam. Tuy nhiên, đằng sau sự thân thiện đó là những nguy cơ tiềm ẩn về tai nạn thương tích, đặc biệt đối với trẻ em – đối tượng chưa có đầy đủ kỹ năng tự bảo vệ và nhận biết nguy hiểm.

Tai nạn do súc vật cắn, chủ yếu là chó và mèo, không chỉ gây đau đớn, để lại sẹo xấu mà còn tiềm ẩn nguy cơ tử vong do bệnh dại hoặc nhiễm trùng nghiêm trọng.

Yêu thương vật nuôi, đừng quên an toàn: Luôn giám sát trẻ khi chơi cùng chó, mèo.

Nguyên nhân trẻ em là đối tượng dễ bị tấn công

Tầm vóc thấp bé: Do chiều cao hạn chế, khuôn mặt của trẻ em thường ở vị trí rất gần với miệng của chó. Đây là lý do tại sao các vết cắn ở trẻ nhỏ thường tập trung vào vùng đầu, mặt và cổ, dẫn đến những chấn thương sọ não hoặc biến dạng thẩm mỹ vĩnh viễn.

Bản tính tò mò và hiếu động: Trẻ em thường thích khám phá thế giới bằng cách chạm, kéo hoặc ôm ấp vật nuôi một cách bất ngờ, làm phiền khi chó đang ăn. Động vật có thể hiểu nhầm những hành động này là sự đe dọa và phản ứng lại bằng bản năng tự vệ.

Thiếu kỹ năng nhận biết: Trẻ chưa thể hiểu được các “tín hiệu” cảnh báo của động vật như tiếng gầm gừ, nhe răng hay dựng lông. Thậm chí, nhiều trẻ còn có thói quen trêu chọc vật nuôi khi chúng đang ăn hoặc ngủ, đây là những thời điểm cực kỳ nguy hiểm.

Biện pháp phòng chống

Để phòng tránh bị tấn công, cộng đồng cần giáo dục trẻ tuân thủ các quy tắc ứng xử an toàn sau đây:

●               Tránh tiếp xúc mắt trực tiếp, trong thế giới động vật, việc nhìn chằm chằm vào mắt thường được hiểu là hành vi khiêu khích hoặc đe dọa tấn công.

●               Không la hét, tiếng la hét lớn có thể kích động bản năng săn mồi của động vật, khiến chúng trở nên hung hăng hơn.

●               Giữ khoảng cách an toàn, không bao giờ ôm hôn hoặc để mặt quá gần vật nuôi, đặc biệt là với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

●               Tôn trọng quyền riêng tư của vật nuôi, dạy trẻ không bao giờ được làm phiền khi chó, mèo đang ăn, đang ngủ hoặc đang chăm sóc con nhỏ.

Chó, mèo dù quen thuộc vẫn có thể gây nguy hiểm – hãy luôn giữ khoảng cách an toàn.

Sơ cứu đúng cách

Rửa vết thương ngay lập tức dưới vòi nước sạch với xà phòng trong 15 phút.

Nếu vết thương chảy máu, hãy dùng gạc sạch hoặc mảnh vải khô ép chặt trực tiếp lên vết thương trong vài phút để cầm máu.

Đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức: Ngay cả khi vết cắn trông có vẻ nhỏ, trẻ vẫn cần được bác sĩ thăm khám để đánh giá nguy cơ và thực hiện tiêm phòng huyết thanh kháng dại, vaccine dại và uốn ván.

Cần theo dõi con vật đã cắn trẻ trong vòng ít nhất 15 ngày để xem chúng có biểu hiện của bệnh dại hay không.

Trách nhiệm của gia đình và cộng đồng

Các hộ gia đình nuôi chó, mèo bắt buộc phải tiêm phòng dại định kỳ hằng năm cho vật nuôi theo quy định. Không thả rông chó mèo ngoài đường. Khi đưa vật nuôi ra nơi công cộng, phải có rọ mõm và dây xích. Cha mẹ không được để trẻ nhỏ chơi một mình với vật nuôi mà không có sự hiện diện của người lớn đủ năng lực hành vi. Sự giám sát liên tục là “tấm lá chắn” hiệu quả nhất.

Tài liệu tham khảo

Quyết định số 1632/QĐ-BYT ngày 05/6/2026 của Bộ Y tế về Ban hành Kế hoạch thực hiện chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2026-2030

Bộ Y tế - Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hướng dẫn sơ cấp cứu ban đầu tai nạn thương tích thường gặp ở trẻ em, học sinh

3.             Lê Ngọc Duy, Đỗ Thị Xuân Thuỳ, Nguyễn Thị Trang Nhung, Nguyễn Tân Hùng, Bùi Tiến Công, Nguyễn Hồng Phúc, Nguyên nhân và kết quả điều trị trẻ bị tai nạn thương tích không chủ ý tại Bệnh viện Nhi Trung ương năm 2023, Tạp chí y học dự phòng

4.             Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Tổng quan về phòng ngừa thương tích và bạo lực

Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Báo cáo toàn cầu về phòng ngừa thương tích ở trẻ em.

Khoa Sức khoẻ cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC