Chung tay bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bạo hành

Bạo hành trẻ em là vấn đề nghiêm trọng đang diễn ra tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đáng lo ngại, phần lớn các vụ việc không xảy ra ở nơi xa lạ mà ngay trong gia đình – môi trường lẽ ra phải an toàn nhất đối với trẻ.

Theo UNICEF, mỗi năm có hàng triệu trẻ em trên thế giới bị ảnh hưởng bởi các hình thức bạo lực thể chất, tinh thần và xâm hại tình dục. Tại Việt Nam, dù hệ thống pháp luật như Luật Trẻ em cùng nhiều chính sách bảo vệ đã được ban hành, tình trạng xâm hại trẻ em vẫn còn diễn biến phức tạp.

Hình minh họa: Trẻ em được cha mẹ, thầy cô và cộng đồng bảo vệ trong môi trường an toàn.

Giai đoạn 2020–2023, cả nước ghi nhận hơn 7.400 vụ xâm hại trẻ em, trong đó hơn 80% là xâm hại tình dục. Đáng chú ý, không ít trường hợp thủ phạm chính là người thân hoặc người trực tiếp chăm sóc trẻ.

Thực trạng và hậu quả của bạo hành trẻ em

Theo ghi nhận từ Tổng đài bảo vệ trẻ em 111, mỗi tháng có hàng chục nghìn cuộc gọi được tiếp nhận, trong đó nhiều trường hợp liên quan đến bạo lực và xâm hại cần can thiệp khẩn cấp.

Một số khảo sát cũng cho thấy có tới 71% trẻ em từng trải qua hình thức kỷ luật bằng bạo lực. Bên cạnh đó, nhiều vụ việc nghiêm trọng như xâm hại kéo dài, bạo hành trong gia đình đã để lại hậu quả nặng nề: tổn thương tâm lý, rối loạn cảm xúc, trầm cảm, thậm chí tử vong hoặc tự tử.

Bạo hành trẻ em không chỉ là hành vi đánh đập. Nó còn bao gồm:

Lời nói xúc phạm, la mắng, chì chiết kéo dài 

Sự bỏ mặc, thiếu quan tâm hoặc thiếu an toàn 

Kiểm soát, áp đặt hoặc cô lập trẻ về mặt tinh thần 

Những tổn thương này có thể âm thầm kéo dài và ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển toàn diện của trẻ.

Nhận diện và các yếu tố nguy cơ

Bạo hành trẻ em có thể xảy ra nhiều hơn trong các bối cảnh sau:

Gia đình đang chịu áp lực lớn như khó khăn kinh tế, thất nghiệp, ly hôn hoặc có vấn đề về nghiện chất. Người chăm sóc thiếu kỹ năng nuôi dạy tích cực, dễ sử dụng bạo lực như một hình thức kỷ luật. Trẻ em thuộc nhóm dễ tổn thương như trẻ khuyết tật, trẻ sống xa cha mẹ, trẻ di cư hoặc thiếu sự chăm sóc ổn định. Ngoài ra, môi trường sống thiếu sự giám sát và gắn kết cộng đồng cũng làm tăng nguy cơ xảy ra bạo hành nhưng không được phát hiện kịp thời.

Phòng ngừa bạo hành trẻ em – cần sự chung tay của cộng đồng

Để bảo vệ trẻ em, cần sự phối hợp của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Cha mẹ và người chăm sóc cần được trang bị kỹ năng nuôi dạy con tích cực, biết kiểm soát cảm xúc và tuyệt đối không sử dụng bạo lực trong giáo dục. Đồng thời, cần dành thời gian lắng nghe, quan sát và đồng hành cùng trẻ để sớm nhận diện những dấu hiệu bất thường.

Nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các dấu hiệu trẻ bị bạo hành như thay đổi hành vi, sợ hãi, hoặc có dấu hiệu tổn thương thể chất. Khi nghi ngờ, cần phối hợp kịp thời với gia đình và cơ quan chức năng để can thiệp.

Cộng đồng xung quanh cũng không nên thờ ơ trước những dấu hiệu bất thường. Sự quan tâm của hàng xóm, tổ dân phố có thể giúp phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời các vụ việc đáng tiếc.

Đặc biệt, Tổng đài bảo vệ trẻ em 111 là kênh hỗ trợ miễn phí, hoạt động 24/7, sẵn sàng tiếp nhận và xử lý thông tin liên quan đến trẻ em cần bảo vệ khẩn cấp. Bên cạnh đó, các mô hình phối hợp liên ngành giữa y tế, tâm lý và pháp lý cũng đang được triển khai nhằm hỗ trợ trẻ một cách toàn diện hơn.

Thông điệp gửi cộng đồng

Trẻ em cần được sống trong môi trường an toàn, được yêu thương và tôn trọng.

“Trẻ em cần yêu thương – không bạo lực. Hãy lắng nghe, bảo vệ và đồng hành cùng trẻ em.”

Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà là nghĩa vụ của toàn xã hội. Mỗi hành động quan tâm, mỗi sự lên tiếng kịp thời đều có thể giúp một đứa trẻ tránh khỏi tổn thương và có một tương lai an toàn hơn.

Tài liệu tham khảo:

1. UNICEF East Asia and Pacific Regional Office, UNFPA Asia Pacific Regional Office, & UN Women Asia and Pacific Regional Office. (2020). Ending violence against women and children in Viet Nam: Opportunities and challenges for collaborative and integrative approaches. 

2. Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. (2016). Luật Trẻ em số 102/2016/QH13. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia.

3. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. (2024). Báo cáo số 02/BC-LĐTBXH: Sơ kết 3 năm thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em giai đoạn 2020–2025. 

4. Cục Trẻ em – Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội. (2024). Hội nghị tổng kết hoạt động tư vấn và hỗ trợ, can thiệp cho trẻ em của Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 giai đoạn 2004–2024. 

5. Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. (2020). Báo cáo số 217/BC-CP: Việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em. 

6. https://daidoanket.vn/nhan-dien-hanh-vi-bao-hanh-tre-em-10156328.html

Khoa Sức khoẻ cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC