Vắc xin cứu sống bao nhiêu người?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các đối tác, tiêm chủng được đánh giá là một trong những can thiệp y tế hiệu quả nhất, không chỉ giúp ngăn ngừa hàng chục triệu ca tử vong mà còn xây dựng lá chắn bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

Ảnh minh hoạ: Tiêm chủng giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng và góp phần cứu sống hàng chục triệu người trên toàn cầu

Ngăn ngừa 37 triệu ca tử vong trong hai thập kỷ

Thông qua các mô hình toán học đánh giá tác động của tiêm chủng đối với 10 bệnh truyền nhiễm tại 98 quốc gia (giai đoạn 2000 - 2030), các nhà khoa học đã thu được những con số đầy ấn tượng. Trong giai đoạn 2000 - 2019, tiêm chủng đã cứu sống khoảng 37 triệu người, trong đó có tới 36 triệu là trẻ em dưới 5 tuổi. Dự báo trong giai đoạn 2020 - 2030, vắc xin có thể tiếp tục cứu thêm 32 triệu người, bao gồm khoảng 28 triệu trẻ dưới 5 tuổi.

Đáng chú ý, với trẻ sinh năm 2019, việc tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo có thể giúp giảm tới 72% nguy cơ tử vong do các bệnh truyền nhiễm trong suốt cuộc đời.

Hiệu quả vượt trội từ các loại vắc xin

Kết quả phân tích ghi nhận tác động tích cực của tiêm chủng đối với 10 loại bệnh truyền nhiễm phổ biến (viêm gan B, sởi, tiêu chảy do vi rút Rota, sốt vàng da, rubella, viêm màng não do vi khuẩn, viêm não Nhật Bản, phế cầu và vi rút HPV). Trong đó nổi bật nhất là vắc xin sởi, loại vắc xin có đóng góp lớn nhất vào mục tiêu giảm tử vong toàn cầu. Chỉ trong giai đoạn 2000 - 2019, vắc xin sởi đã cứu sống 33 triệu người và dự kiến tiếp tục bảo vệ thêm 23 triệu người đến năm 2030. Cần nhớ rằng, trước khi có chương trình tiêm chủng định kỳ, bệnh sởi từng cướp đi sinh mạng của hơn 2,5 triệu người mỗi năm.

Vắc xin HPV được đánh giá là giải pháp mang tính bước ngoặt trong phòng ngừa ung thư cổ tử cung. Dù hiệu quả thường được ghi nhận sau nhiều thập kỷ, các mô hình dự báo cho thấy đây là giải pháp then chốt để giảm đáng kể tỷ lệ tử vong ở phụ nữ trong tương lai.

Vắc xin phòng viêm phổi, viêm màng não, viêm gan B và viêm não Nhật Bản cũng đóng góp vai trò quan trọng trong việc hạ thấp tỷ lệ mắc bệnh và tử vong trên diện rộng.

Duy trì tiêm chủng - “Chìa khóa” bảo vệ cộng đồng

Hiệu quả của tiêm chủng phụ thuộc chặt chẽ vào tỷ lệ bao phủ trong cộng đồng. Khi tỷ lệ bao phủ đạt mức tối ưu, khả năng lây lan của mầm bệnh sẽ giảm đáng kể, tại ra “miễn dịch cộng đồng” bảo vệ gián tiếp cho những đối tượng chưa hoặc không thể tiêm chủng.

Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là sự gia tăng tâm lý ngần ngại tiêm chủng tại một số khu vực. Các nhà khoa học khẳng định vắc xin không chỉ an toàn, hiệu quả mà còn là “hàng rào” thiết yếu bảo vệ an ninh y tế cho toàn xã hội.

Tại Việt Nam, việc thực hiện tốt chương trình Tiêm chủng mở rộng đã mang lại những thành tựu lịch sử như thanh toán bệnh bại liệt (năm 2000) và loại trừ uốn ván sơ sinh (năm 2005). Ngành y tế khuyến cáo, để bảo vệ và phát huy những thành quả này, việc tiếp cận vắc xin đầy đủ và đúng lịch là yếu tố then chốt để xây dựng một cộng đồng an toàn và khỏe mạnh.

Nguồn tham khảo:

1. Tổ chức Y tế Thế giới và Gavi (Liên minh Vaccine): https://www.gavi.org/vaccineswork/how-many-lives-do-vaccines-save?gad_source

2. Việt Nam: https://baochinhphu.vn/suc-manh-vaccine-la-chan-cuu-song-3-trieu-nguoi-moi-nam-102251212085552284.htm

Trần Ngọc - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC)