Thành phố Hồ Chí Minh: Tăng cường quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường theo mô hình WHO PEN tại 168 Trạm Y tế

Trong hai ngày 26 và 27/01/2026, Đoàn công tác của Bộ Y tế, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Resolve to Save Lives đã làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) nhằm đánh giá thực trạng dự phòng, quản lý và điều trị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường tại tuyến y tế cơ sở theo mô hình WHO PEN (Gói can thiệp thiết yếu trong chăm sóc sức khỏe ban đầu các bệnh không lây nhiễm của Tổ chức Y tế Thế giới).

Ảnh: Đoàn công tác thăm và làm việc tại một số Trạm Y tế trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Được sự chỉ đạo của Sở Y tế TP. HCM, chương trình WHO PEN được triển khai từ cuối năm 2022  với các hoạt động trọng tâm gồm hướng dẫn khám, kê đơn thuốc thiết yếu, tư vấn tuân thủ điều trị và kiểm soát các yếu tố nguy cơ, đồng thời ứng dụng phần mềm báo cáo bệnh không lây nhiễm để quản lý điều trị bệnh nhân một cách hệ thống. Qua đó mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cho người dân tại địa phương, giảm tải cho tuyến trên và nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.

Thực tiễn triển khai chương trình được phản ánh rõ nét qua hoạt động giám sát thực địa tại 4 Trạm Y tế phường Thạnh Mỹ Tây, Bình Quới, Tân Sơn Nhì và Tây Thạnh (các trạm được WHO hỗ trợ), đoàn công tác ghi nhận các đơn vị đã chủ động duy trì ổn định hoạt động khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT). Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong nhắc hẹn tái khám đã góp phần nâng cao tỷ lệ bệnh nhân duy trì điều trị thường xuyên.

Ảnh: Đoàn công tác thăm và làm việc tại một số Trạm Y tế trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Ảnh: Đoàn công tác thăm và làm việc tại một số Trạm Y tế trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Ảnh: Đoàn công tác thăm và làm việc tại một số Trạm Y tế trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Tuy nhiên, việc theo dõi và nhắc nhở bệnh nhân tuân thủ điều trị vẫn còn gặp khó khăn, do đó, đoàn công tác đề nghị các đơn vị tăng cường khai thác dữ liệu từ phần mềm quản lý và rà soát nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh tại cơ sở.

Những kết quả ghi nhận từ thực địa cùng các khó khăn trong duy trì tuân thủ điều trị đã trở thành nội dung thảo luận trọng tâm tại Hội nghị chia sẻ kinh nghiệm triển khai chương trình can thiệp thiết yếu về tăng huyết áp, đái tháo đường tại tuyến y tế cơ sở diễn ra vào sáng ngày 27/01/2026. Tại đây, các chuyên gia đã tập trung phân tích các giải pháp chuyên sâu về dữ liệu và mô hình tổ chức nhằm nâng cao chất lượng quản lý bệnh không lây nhiễm trong giai đoạn tới.

Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, năm 2025 đánh dấu bước đột phá khi Chương trình WHO PEN đạt độ bao phủ 100% tại 193 Trạm Y tế có khám chữa bệnh BHYT trên địa bàn TP.HCM (trước sáp nhập). Chất lượng dịch vụ được khẳng định qua việc đảm bảo đầy đủ thuốc thiết yếu, thiết bị y tế theo quy định và năng lực chuyên môn của bác sĩ tham gia điều trị.

Nhờ đó, số lượng bệnh nhân được quản lý điều trị tại Trạm Y tế đã gia tăng rõ rệt: bệnh nhân tăng huyết áp tăng từ 17.000 lên hơn 51.000 người và đái tháo đường tăng từ 7.500 lên hơn 19.000 người so với đầu năm 2024. Tỷ lệ kiểm soát đạt mục tiêu cũng ghi nhận kết quả khả quan với 80,1% đối với tăng huyết áp và 70% đối với đái tháo đường.

Ảnh: Toàn cảnh Hội nghị chia sẻ kinh nghiệm quản lý điều trị bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27/01/2026

Trên cơ sở những kết quả đạt được, tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận các giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn trong công tác cung ứng thuốc và tối ưu hóa hệ thống giám sát, báo cáo, đáp ứng yêu cầu khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trước bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính, Sở Y tế đã phối hợp các đơn vị khẩn trương hoàn tất các thủ tục pháp lý về cấp giấy phép hoạt động, phê duyệt danh mục kỹ thuật để kịp thời ký hợp đồng BHYT cho các Trạm Y tế, tổ chức đấu thầu tập trung và hướng dẫn mua sắm thuốc cho các Trạm Y tế. HCDC tiếp tục giữ vai trò đầu mối trong quản lý chương trình, tổng hợp số liệu và hướng dẫn triển khai; các bệnh viện đa khoa khu vực tăng cường hỗ trợ chuyên môn khám, chữa bệnh cho các Trạm Y tế, qua đó bảo đảm tính liên tục trong điều trị, ổn định tổ chức và duy trì chất lượng quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến y tế cơ sở.

Ảnh: Bà Erin Maura Kenney - Trưởng Nhóm UHC-DC, WHO Việt Nam phát biểu tại Hội nghị chia sẻ kinh nghiệm quản lý điều trị bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27/01/2026

Ghi nhận những nỗ lực của Ngành y tế TP. HCM, bà Erin Maura Kenney – Trưởng Nhóm UHC-DC, WHO Việt Nam khẳng định việc ưu tiên quản lý, điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường là hướng đi đúng đắn trong phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Bà cho rằng định hướng tăng cường hỗ trợ chuyên môn từ các bệnh viện đa khoa khu vực cho Trạm Y tế là phù hợp và cần thiết nhằm nâng cao năng lực tuyến y tế cơ sở, đồng thời chia sẻ với những thách thức hiện nay về nhân lực, dữ liệu và cơ chế tài chính. Qua đó, WHO cam kết tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và phối hợp chặt chẽ với Ngành y tế Thành phố nhằm từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, góp phần cải thiện sức khỏe người dân một cách bền vững.

Kết luận buổi làm việc, TS.BS Lê Thái Hà - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đánh giá cao sự hỗ trợ của các Tổ chức quốc tế trong nâng cao năng lực cho các cán bộ y tế tuyến cơ sở và ghi nhận những nỗ lực của các Trạm Y tế trên địa bàn TP. HCM trong công tác dự phòng, quản lý và điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường. Đồng thời đề nghị tiếp tục nhân rộng mô hình WHO-PEN theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng địa bàn, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh không lây nhiễm trong thời gian tới.

Phan Đồng Như Hiền - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh