Phế cầu khuẩn - Mối đe dọa thầm lặng

Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) có thể cư trú âm thầm ở vùng mũi họng, nhưng khi bùng phát sẽ gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm như viêm phổi, nhiễm trùng huyết và viêm màng não. Trẻ nhỏ và người cao tuổi là những nhóm dễ trở nặng, cần được đặc biệt bảo vệ.

Người lành mầm bệnh âm thầm và nguy cơ lây lan

Một người khỏe mạnh bình thường vẫn có thể mang phế cầu khuẩn ở mũi họng mà không có dấu hiệu bị bệnh (Gọi là người lành mang trùng). Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tỷ lệ mang phế cầu khuẩn tại vùng mũi họng tại một thời điểm có thể dao động từ 27% đến 85%. Tỷ lệ này có thể cao hơn ở trẻ em tại các quốc gia có thu nhập thấp, trung bình và ở một số quần thể đông dân cư.

Phế cầu khuẩn lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp. Khi người mang vi khuẩn ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần với người khác, phế cầu có thể lan truyền từ người này sang người khác. Vì tỷ lệ mang mầm bệnh cao, trẻ nhỏ dễ vô tình trở thành nguồn lây truyền vi khuẩn trong các hoạt động tiếp xúc hàng ngày.

Phế cầu khuẩn không chỉ gây viêm phổi

Từ vùng mũi họng, vi khuẩn có thể lan rộng gây ra viêm tai giữa, viêm xoang hoặc viêm phổi. Nguy hiểm hơn, phế cầu khuẩn có thể xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não và có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

WHO ghi nhận gánh nặng bệnh nặng và tử vong do phế cầu cao hơn ở trẻ em và người cao tuổi. Ngoài ra, những người mắc các bệnh lý nền mạn tính hoặc có hệ miễn dịch suy yếu là những người dễ diễn tiến nặng và có nguy cơ tử vong cao nhất khi nhiễm phế cầu.

Cách chủ động phòng bệnh phế cầu hiệu quả

Để bảo vệ bản thân và gia đình, mỗi người cần thực hiện các biện pháp sau:

- Chủ động tiêm vắc xin: Đây là biện pháp quan trọng nhất giúp phòng bệnh và giảm nguy cơ mắc bệnh nặng. Hãy nhờ nhân viên y tế tư vấn để chọn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe, lịch sử tiêm chủng.

- Thực hiện tốt vệ sinh phòng bệnh: Thường xuyên rửa tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ môi trường sống luôn thông thoáng và tránh xa khói thuốc.

- Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh: Phế cầu khuẩn hiện đã kháng nhiều loại kháng sinh thông thường. Việc dùng kháng sinh bừa bãi, không đúng chỉ định chính là nguyên nhân thúc đẩy tình trạng kháng thuốc, khiến bệnh ngày càng khó chữa trị hơn.
 

Tài liệu tham khảo:

[1] WHO - https://www.who.int/publications/m/item/vaccine-preventable-diseases-surveillance-standards-pneumococcus? 

[2] WHO - https://www.who.int/publications/i/item/10665-310968

[3] WHO - https://www.who.int/teams/health-product-policy-and-standards/standards-and-specifications/norms-and-standards/vaccine-standardization/pneumococcal-disease?

[4] WHO - https://www.who.int/vietnam/vi/health-topics/antimicrobial-resistance?

Trần Ngọc - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh