Lực lượng phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường do chất thải y tế – “Lá chắn an toàn” tại các cơ sở y tế

Các sự cố môi trường do chất thải y tế có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường. Việc xây dựng lực lượng phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường tại các cơ sở y tế là giải pháp quan trọng để chủ động xử lý rủi ro, bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh an toàn và liên tục.

Trong quá trình hoạt động, các cơ sở y tế luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố môi trường như tràn đổ chất thải lây nhiễm, rò rỉ nước thải y tế chưa qua xử lý hoặc các tình huống phát sinh khác liên quan đến chất thải y tế. Để chủ động kiểm soát rủi ro và giảm thiểu tác động đến con người cũng như môi trường, việc thiết lập và vận hành hiệu quả lực lượng phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường là nhiệm vụ quan trọng của mỗi đơn vị.

Tùy theo quy mô và đặc điểm hoạt động, người đứng đầu cơ sở y tế quyết định số lượng nhân sự phù hợp cho hai bộ phận nòng cốt gồm Ban chỉ huy phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường và Đội ứng phó sự cố môi trường.

Ban chỉ huy phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường là bộ phận điều hành cao nhất trong công tác quản lý và xử lý sự cố. Trưởng ban do lãnh đạo cơ sở y tế trực tiếp đảm nhiệm, cùng các thành viên là đại diện các khoa, phòng và bộ phận liên quan. Khi xảy ra sự cố, Ban chỉ huy có nhiệm vụ nhận diện và xác định nguyên nhân sự cố, chỉ đạo các bộ phận phối hợp ứng phó, chỉ định người chỉ huy, người phát ngôn và lực lượng tham gia xử lý, đồng thời huy động nhân lực, phương tiện, trang thiết bị cần thiết để triển khai các biện pháp ứng phó. Trong trường hợp vượt quá khả năng xử lý của đơn vị, Ban chỉ huy sẽ báo cáo và đề nghị cấp trên hỗ trợ khắc phục sự cố và phục hồi môi trường.

Ngoài nhiệm vụ chỉ đạo ứng phó, Ban chỉ huy còn tổ chức các hoạt động tập huấn, diễn tập định kỳ nhằm nâng cao kỹ năng xử lý tình huống cho nhân viên y tế. Việc chuẩn bị đầy đủ về nhân lực và phương án ứng phó giúp các cơ sở y tế phản ứng nhanh, giảm thiểu tối đa thiệt hại về con người, tài sản và môi trường khi có sự cố xảy ra.

Đội ứng phó sự cố môi trường là lực lượng trực tiếp thực hiện các biện pháp xử lý tại hiện trường. Đội trưởng thường là lãnh đạo khoa hoặc phòng phụ trách kiểm soát nhiễm khuẩn hoặc quản lý chất thải, cùng các thành viên là nhân viên thuộc các bộ phận liên quan. Khi có sự cố, đội có trách nhiệm nhanh chóng cách ly và cảnh báo khu vực xảy ra sự cố, triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm hạn chế tác động của sự cố, tiếp nhận và sử dụng phương tiện, trang thiết bị ứng phó, huy động lực lượng cần thiết để khắc phục hậu quả, đồng thời thường xuyên báo cáo diễn biến cho Ban chỉ huy và cung cấp thông tin phục vụ công tác truyền thông theo quy định.

Việc xây dựng và duy trì hiệu quả lực lượng phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường không chỉ giúp các cơ sở y tế nâng cao năng lực quản lý rủi ro mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường và bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh diễn ra an toàn, liên tục trong mọi tình huống.

Tài liệu tham khảo:

Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14

Quyết định số 4290/QĐ-BYT ngày 13/10/2020 của Bộ Y tế.

Khoa Sức khoẻ cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC