Làm gì để giảm nguy cơ mắc bệnh não mô cầu cho bản thân và gia đình?

Cứ 10 người thì có 1 người mang vi khuẩn não mô cầu không triệu chứng. Đây là bệnh có thể đe dọa tính mạng chỉ sau vài giờ khởi phát.

Bệnh do não mô cầu (Meningococcal disease) do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra là một trong những bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm nhất. Do vi khuẩn có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh (người lành mang trùng), mầm bệnh rất dễ lây truyền thầm lặng qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần. Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, trong đó trẻ nhỏ dưới 1 tuổi với hệ miễn dịch non nớt và thanh thiếu niên từ 16 đến 23 tuổi thường xuyên sinh hoạt trong môi trường tập thể là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.

Tiêm vắc xin đầy đủ là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh do não mô cầu. Người dân nên chủ động đến các cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng ngừa các chủng não mô cầu phổ biến (như nhóm A, B, C, Y, W-135).

Bên cạnh tiêm chủng, việc duy trì thói quen vệ sinh cá nhân hằng ngày giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm. Mỗi người cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay; tuyệt đối không dùng chung các vật dụng cá nhân dính dịch tiết hầu họng (như ly uống nước, chén bát, bàn chải đánh răng); giữ nhà cửa, nơi làm việc thông thoáng và hạn chế tụ tập trong không gian kín.

Ngoài ra, việc nhận biết sớm các triệu chứng cảnh báo có ý nghĩa sống còn để kịp thời đưa người bệnh đi cấp cứu. Người lớn và trẻ lớn khi mắc bệnh thường sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lơ mơ, sợ ánh sáng, buồn nôn và có thể xuất hiện mảng bầm tím lan nhanh trên da. Trong khi đó, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ lại biểu hiện qua tình trạng lờ đờ, khó đánh thức, quấy khóc liên tục, bú kém, nôn mửa hoặc có vùng thóp trước trên đỉnh đầu bị phồng lên.

Bệnh do não mô cầu là một trường hợp cấp cứu y khoa khẩn cấp. Nếu bản thân hoặc bất kỳ thành viên nào trong gia đình xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ trên, người dân tuyệt đối không tự điều trị tại nhà mà cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc. Việc chậm trễ dù chỉ vài giờ cũng có thể phải trả giá bằng cả mạng sống.

Đối với các trường hợp có tiếp xúc gần với người được xác định mắc bệnh, việc sử dụng kháng sinh dự phòng theo đúng chỉ định của nhân viên y tế là vô cùng cần thiết nhằm loại bỏ vi khuẩn khu trú ở hầu họng, cắt đứt chuỗi lây truyền và ngăn chặn mầm bệnh phát triển.

Nguồn tham khảo:

●      World Health Organization (WHO). Meningitis Fact Sheet (Cập nhật 01/04/2025).

●      Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Meningococcal Disease (Cập nhật 30/03/2026).

●      Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Meningococcal Disease Symptoms and Complications (Cập nhật 06/03/2026).

●      Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Meningococcal Disease Surveillance and Trends (Cập nhật 04/06/2026).

●      Wolynn, T., Grimes, J. B., et al. (2025). Long-Term Impacts of Invasive Meningococcal Disease on Survivors and Their Caregivers in the United States and Canada.

Phú Khánh - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh