Hiểu đúng về đề xuất hiến mô, bộ phận cơ thể ở người dưới 18 tuổi

Những đề xuất liên quan đến người dưới 18 tuổi trong Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang nhận được sự quan tâm của dư luận. Bộ Y tế khẳng định Dự thảo Luật trên không khuyến khích trẻ em hiến tặng, mà hướng đến thiết lập khung pháp lý chặt chẽ, bảo đảm quyền lợi, sự an toàn của trẻ và mở rộng cơ hội cứu chữa cho người bệnh.

Ảnh minh họa

Theo thông cáo báo chí của Bộ Y tế, dự thảo Luật đang được Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Một trong những nội dung mới được dư luận quan tâm là đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô khi còn sống trong một số trường hợp đặc biệt và hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi qua đời.

Bộ Y tế nhấn mạnh cần phân biệt rõ hai trường hợp này để tránh hiểu nhầm về phạm vi và điều kiện hiến tặng.

Hiến mô tái sinh khi còn sống không đồng nghĩa với hiến nội tạng

Theo dự thảo Luật, người dưới 18 tuổi có thể được xem xét hiến mô tái sinh trong một số trường hợp đặc biệt để điều trị cho người thân, với các điều kiện bảo vệ chặt chẽ.

Mô tái sinh là loại mô mà cơ thể có khả năng tiếp tục sản sinh hoặc phục hồi sau khi được lấy. Ví dụ điển hình trong y học là tế bào gốc tạo máu, có thể thu thập từ tủy xương hoặc máu ngoại vi để điều trị một số bệnh như bạch cầu, suy tủy xương, thalassemia thể nặng hoặc suy giảm miễn dịch bẩm sinh. Khác với việc lấy đi một cơ quan như thận hoặc gan, các tế bào tạo máu có khả năng tiếp tục được cơ thể sản sinh, phục hồi sau khi thu thập với số lượng và kỹ thuật phù hợp.

Trong một số trường hợp, trẻ dưới 18 tuổi có thể là người hiến tế bào gốc phù hợp nhất cho anh, chị, em ruột mắc bệnh hiểm nghèo, khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Điều này có thể mang lại cơ hội điều trị và cứu sống người thân của mình

Điều cần nhấn mạnh là đề xuất cho phép hiến mô tái sinh không có nghĩa cho phép lấy thận, gan hoặc các cơ quan lành của trẻ đang sống để ghép cho người khác.

Việc hiến mô tái sinh phải đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, quan hệ với người nhận, đánh giá sức khỏe, sự đồng ý hợp lệ và tư vấn độc lập, nhằm đảm bảo tính tự nguyện, không bị ép buộc.

Hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết phải đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt

Một nội dung khác của dự thảo là đề xuất quy định về hiến mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn.

Theo đó, việc lấy mô, bộ phận cơ thể chỉ được xem xét khi người hiến đã được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn theo tiêu chuẩn chuyên môn và quy định pháp luật, đồng thời đáp ứng các điều kiện về nguyện vọng hiến và sự đồng ý của người đại diện hợp pháp.

Chết não không đồng nghĩa với hôn mê sâu hoặc tình trạng bệnh nặng, nguy kịch. Đây là tình trạng mất hoàn toàn, không thể phục hồi chức năng não và phải được xác định theo những tiêu chuẩn y học nghiêm ngặt.

Dự thảo cũng đề xuất việc xác định chết não, chết tuần hoàn do Hội đồng chuyên môn độc lập xác định. Đồng thời, người hiến phải đã đăng ký hoặc có nguyện vọng hiến trước khi qua đời và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Dự thảo cũng đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến khi có văn bản đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Việc đăng ký này có thể được thay đổi hoặc hủy bỏ bất cứ lúc nào.

Đặt quyền lợi và sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu

Trước những lo ngại về nguy cơ mua bán, ép buộc hoặc lợi dụng trẻ em để lấy mô, bộ phận cơ thể, Bộ Y tế cho biết dự thảo bổ sung các quy định nghiêm cấm hành vi mua bán, môi giới, lấy trộm, ép buộc hiến tặng hoặc lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế, nuôi con nuôi để trục lợi.

Các biện pháp kiểm soát còn bao gồm xác minh nhân thân, đánh giá độc lập đối với người hiến còn sống, bảo đảm tính khách quan trong xác định chết não, chết tuần hoàn và điều phối ghép theo hệ thống quốc gia nhằm bảo đảm công bằng, minh bạch.

Theo Bộ Y tế, việc đề xuất mở rộng các trường hợp hiến tặng xuất phát từ thực tế nhiều người bệnh, đặc biệt là trẻ mắc bệnh hiểm nghèo, đang cần nguồn mô, tạng phù hợp để duy trì sự sống.

Bộ Y tế khẳng định, quyền, lợi ích tốt nhất và sự an toàn của trẻ em phải được đặt lên hàng đầu. Dự thảo Luật hiện tiếp tục được tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội, chuyên gia và người dân trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua.

Điểm cốt lõi của những đề xuất trong dự thảo này không phải là cho phép tùy tiện lấy mô, tạng ở trẻ em, mà là tạo thêm cơ hội cứu sống người bệnh trong những điều kiện pháp lý và chuyên môn chặt chẽ, đồng thời đặt quyền lợi, sức khỏe và sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu.

Nguồn: Bộ Y tế