Chất thải y tế: Nguy cơ tiềm ẩn gây ô nhiễm và lây nhiễm cộng đồng

Sự cố môi trường là những biến cố xảy ra trong hoạt động của con người hoặc do yếu tố tự nhiên, gây ô nhiễm và suy thoái môi trường nghiêm trọng. Trong đó, sự cố do chất thải y tế là một dạng đặc thù, phát sinh khi xảy ra rò rỉ, tràn đổ hoặc phát tán chất thải trong quá trình thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý tại các cơ sở y tế.

Rác thải y tế tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm cao, chứa mầm bệnh, hóa chất độc hại.

Đây là mối nguy đáng lo ngại vì chất thải y tế có thể chứa vi khuẩn, vi rút và các chất độc hại, dễ lan truyền qua môi trường đất, nước và không khí, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và gây tâm lý lo ngại cho người dân.

Thực tế, sự cố môi trường do chất thải y tế có thể xảy ra dưới nhiều hình thức như: rò rỉ, rơi vãi chất thải trong hoạt động chuyên môn hoặc trong quá trình thu gom, lưu giữ; hỏng hệ thống xử lý chất thải rắn, nước thải gây ùn ứ hoặc xả thải chưa qua xử lý; hỏng hệ thống xử lý khí thải hoặc thiết bị lọc khí tại phòng xét nghiệm làm phát tán vi sinh vật gây bệnh; sự cố trong quá trình vận chuyển khiến chất thải lây nhiễm bị rơi vãi; hoặc do thiên tai như mưa lớn, ngập lụt làm phát tán chất thải y tế ra môi trường xung quanh. Những sự cố này nếu không được kiểm soát kịp thời có thể để lại hậu quả kéo dài, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người trong nhiều năm.

Để hạn chế rủi ro, công tác phòng ngừa đóng vai trò then chốt, bao gồm việc xây dựng kế hoạch ứng phó, kiểm tra và giám sát định kỳ hệ thống xử lý chất thải, bảo trì thiết bị, đào tạo nhân viên y tế và nâng cao nhận thức trong toàn bộ quy trình quản lý chất thải. Khi sự cố xảy ra, cần triển khai ngay các biện pháp ứng phó khẩn cấp nhằm kiểm soát nguồn ô nhiễm, ngăn chặn sự lan rộng và giảm thiểu tác động đến môi trường và cộng đồng. Việc ứng phó phải tuân thủ nguyên tắc “4 tại chỗ” gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ để đảm bảo xử lý nhanh chóng, hiệu quả.

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, các cơ sở y tế có trách nhiệm chủ động phòng ngừa, chuẩn bị đầy đủ phương án, trang thiết bị và thường xuyên kiểm tra nhằm loại trừ các nguy cơ tiềm ẩn. Việc thực hiện nghiêm túc không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu thiệt hại về kinh tế và môi trường mà còn góp phần nâng cao uy tín, trách nhiệm của cơ sở y tế.

Chung tay quản lý tốt chất thải y tế chính là hành động thiết thực để bảo vệ môi trường sống và sức khỏe của mỗi chúng ta!

Nguồn tham khảo:

- Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14

- Quyết định số 11/2025/QĐ-TTg ngày 23/4/2025 của Thủ tướng chính phủ.

- Quyết định số 146/QĐ-TTg ngày 23/02/2023 của Thủ tướng chính phủ.

- Báo Sức khoẻ đời sống: https://suckhoedoisong.vn/bo-y-te-ban-hanh-ke-hoach-moi-ung-pho-su-co-moi-truong-do-chat-thai-y-te-169181398.htm

Khoa Sức khoẻ cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC